Skarga pacjenta, wezwanie na przesłuchanie albo postanowienie o przedstawieniu zarzutów są pierwszym sygnałem postępowania przed izbą lekarską. Pierwsze wyjaśnienia, zabezpieczenie dokumentacji i zgłoszone dowody mogą wpłynąć na całą sprawę. Potocznie jest to „postępowanie dyscyplinarne lekarza”, a według ustawy – postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności zawodowej. Może zakończyć się odmową wszczęcia, umorzeniem lub uniewinnieniem, ale także karą pozbawienia prawa wykonywania zawodu.
Czym jest przewinienie zawodowe lekarza?
Zgodnie z art. 53 ustawy o izbach lekarskich przewinieniem jest naruszenie zasad etyki lub przepisów związanych z wykonywaniem zawodu. Może dotyczyć leczenia, dokumentacji, zgody i informacji pacjenta, tajemnicy lekarskiej, recept, zaświadczeń, reklamy albo relacji zawodowych.
Ocenę prowadzi się według regulacji właściwych dla daty czynu. Niekorzystny wynik leczenia lub powikłanie nie przesądzają o odpowiedzialności – konieczne jest wykazanie konkretnego naruszenia.
Jak rozpoczyna się postępowanie i jakie ma etapy?
Informację o możliwym przewinieniu może przekazać pacjent, podmiot leczniczy, inny lekarz, Rzecznik Praw Pacjenta, NFZ, prokuratura lub sąd. Sprawę prowadzi zazwyczaj okręgowy rzecznik właściwy dla izby, której członkiem jest lekarz.
Etapem pierwszym są czynności sprawdzające. Rzecznik wstępnie sprawdza informacje i wydaje postanowienie o wszczęciu albo odmowie wszczęcia postępowania wyjaśniającego. Zakres dowodów na tym etapie jest ograniczony.
Kolejno na etapie postępowania wyjaśniającego rzecznik przesłuchuje świadków, uzyskuje dokumentację i może powołać biegłych. Gdy materiał uzasadnia zarzuty, formalnie je przedstawia. Postępowanie powinno zakończyć się w ciągu 6 miesięcy, lecz termin może być przedłużany, a jego upływ nie powoduje umorzenia. Strona może złożyć zażalenie na przewlekłość. Po zapoznaniu z aktami obwiniony ma 14 dni na wnioski o uzupełnienie postępowania. Następnie rzecznik umarza sprawę albo kieruje do sądu wniosek o ukaranie.
W przypadku skierowania do sądu lekarskiego wniosku o ukaranie orzeka on co do zasady w składzie trzyosobowym. Rzecznik jest oskarżycielem, a obrona może składać wyjaśnienia, zadawać pytania, zgłaszać dowody i kwestionować opinie. Sąd uniewinnia, umarza sprawę albo orzeka winę i karę.
W przypadku orzeczenia kary orzeczenie podlega wykonaniu, a ukaranie trafia do Rejestru Ukaranych Lekarzy. Potencjalna utrata albo zawieszenie PWZ wyklucza wykonywanie zawodu w każdej formie.
Co oznacza wezwanie od rzecznika i jakie prawa ma lekarz?
Najpierw trzeba ustalić, czy lekarz jest wzywany jako świadek, strona, osoba, której dotyczy postępowanie, czy obwiniony. Od tego zależą obowiązek stawiennictwa, możliwość odmowy odpowiedzi i udział prawnika. Lekarz, którego zachowanie jest badane, jest stroną przed przedstawieniem zarzutów. Obwinionemu przysługują między innymi domniemanie niewinności, prawo do obrony, odmowy wyjaśnień, zgłaszania dowodów, zapoznania się z aktami i zaskarżania rozstrzygnięć. Wezwania nie należy ignorować ani odpowiadać w pośpiechu. Trzeba ustalić termin, zabezpieczyć akta i odtworzyć chronologię. Niepełna wersja zdarzeń może być później trudna do skorygowania i znacznie wpływać na całe postępowanie.
Jakie dowody są najważniejsze i jakich błędów unikać?
Podstawowym dowodem jest dokumentacja medyczna. Znaczenie mogą mieć także wyniki badań, zgody i pouczenia, karty zleceń, procedury placówki, grafiki dyżurów, logi systemów, korespondencja, zeznania zespołu i opinie biegłych. Dokumentacji nie wolno przerabiać ani antydatować; należy zabezpieczyć jej pełny eksport z metadanymi. Błędem jest też emocjonalna odpowiedź, uzgadnianie wersji ze świadkami, nacisk na pacjenta oraz bezrefleksyjne użycie pisma przygotowanego dla pracodawcy, ubezpieczyciela lub prokuratury.
Jakie kary może orzec sąd lekarski?
Katalog kar obejmuje:
- upomnienie;
- naganę;
- karę pieniężną;
- zakaz pełnienia funkcji kierowniczych w ochronie zdrowia na okres od roku do 5 lat;
- ograniczenie zakresu czynności zawodowych na okres od 6 miesięcy do 2 lat;
- zawieszenie PWZ na okres od roku do 5 lat;
- pozbawienie prawa wykonywania zawodu.
Przed końcem postępowania sąd może na wniosek rzecznika zawiesić PWZ albo ograniczyć czynności na okres do roku, gdy zachodzi duże prawdopodobieństwo ciężkiego przewinienia, a dalsza praca zagraża pacjentom lub grozi kolejnym czynem. Postanowienie jest natychmiast wykonalne. Termin zażalenia wynosi 14 dni, ale środek ten nie wstrzymuje wykonania.
Jak wygląda odwołanie i kasacja?
Od orzeczenia okręgowego sądu lekarskiego przysługuje w ciągu 14 dni odwołanie do Naczelnego Sądu Lekarskiego. Sąd ten orzeka w składzie pięcioosobowym i może utrzymać, zmienić albo uchylić orzeczenie. Od prawomocnego orzeczenia NSL kończącego sprawę przysługuje kasacja do Sądu Najwyższego w terminie 2 miesięcy. Kasację strony sporządza i podpisuje adwokat albo radca prawny. Nie jest to zwykła trzecia instancja – zarzuty muszą odpowiadać ustawowym podstawom.
Pomoc Kancelarii
Pomoc może rozpocząć się po pierwszym wezwaniu. Obejmuje analizę statusu lekarza i terminów, uporządkowanie akt, przygotowanie wyjaśnień i dowodów, udział w czynnościach, ocenę opinii biegłych, obronę przed sądami oraz sporządzenie środków zaskarżenia. Kancelaria Adwokacka Adw. Tomasz Piotr Chudzinski i Wspólnicy w latach 2021-2026 reprezentowała i nadal ponad 600 lekarzy, również przed organami samorządu. Po otrzymaniu wezwania, zarzutów, wniosku o ukaranie lub orzeczenia można skorzystać z formularza kontaktowego Kancelarii. Do analizy warto przygotować całe pismo, załączniki, potwierdzenie odbioru i dokumentację sprawy.
