Dla lekarza jedno zdanie w uchwale okręgowej rady lekarskiej może oznaczać utratę prawa wykonywania zawodu (PWZ) i możliwości pracy z dnia na dzień. W sprawach dotyczących prawa wykonywania zawodu najgorszym pierwszym ruchem jest jednak traktowanie każdego pisma z izby tak samo.
„Utrata PWZ”, „cofnięcie PWZ”, „wygaśnięcie”, „skreślenie z listy członków izby” czy zmiana danych w rejestrze nie są procesowo jednym i tym samym. Od tego, co dokładnie zrobiła ORL, na jakiej podstawie i w jakiej formie, zależy środek zaskarżenia, termin oraz to, czy trzeba równolegle domagać się ochrony tymczasowej.
Szczególne znaczenie ma to od 1 maja 2026 r. Wobec części lekarzy cudzoziemców, którzy nie przedłożyli w terminie dokumentu potwierdzającego znajomość języka polskiego na poziomie co najmniej B1, okręgowe izby lekarskie zaczęły stosować procedury prowadzące do utraty PWZ i skreślenia z rejestru. Naczelna Rada Lekarska uchwałą nr 23/26/IX z 24 kwietnia 2026 r. dostosowała swój regulamin właśnie do przypadków wynikających z art. 30 ust. 4 ustawy z 15 maja 2024 r.
Najważniejsza zasada brzmi więc: nie zaczynamy od pisania „odwołania z internetu”. Najpierw kwalifikujemy akt i drogę zaskarżenia.
Najważniejsze informacje o PWZ w skrócie
Po otrzymaniu uchwały albo innego pisma dotyczącego PWZ lekarz powinien przede wszystkim:
- zachować dokument wraz z dowodem daty doręczenia;
- ustalić, kto wydał akt i kto go podpisał;
- sprawdzić sentencję, podstawę prawną i pouczenie;
- zweryfikować aktualny status w Centralnym Rejestrze Lekarzy;
- zabezpieczyć dokumenty B1, zgodę Ministra Zdrowia i dowody ich składania;
- ustalić, czy w konkretnej sprawie przysługuje odwołanie do NRL, czy właściwa jest bezpośrednia kontrola sądowoadministracyjna;
- od razu ocenić potrzebę wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności.
Terminu nie należy ustalać „na pamięć”. W zależności od drogi może chodzić m.in. o termin właściwy dla odwołania albo 30-dniowy termin do wniesienia skargi do WSA. Punktem wyjścia zawsze jest konkretny dokument.
Dlaczego po 1 maja 2026 r. pojawiły się uchwały o utracie PWZ?
Art. 30 ust. 4 ustawy z 15 maja 2024 r. objął określoną grupę lekarzy i lekarzy dentystów, którzy uzyskali zgodę Ministra Zdrowia w uproszczonym trybie na podstawie wniosków złożonych do 24 października 2024 r. Osoby te miały przedłożyć właściwej okręgowej radzie lekarskiej dokument poświadczający znajomość języka polskiego w terminie do 1 maja 2026 r. – pod rygorem utraty prawa wykonywania zawodu.
Planowane przesunięcie tego terminu do 1 maja 2027 r. nie weszło w życie. Prezydent RP odmówił 11 czerwca 2026 r. podpisania ustawy zawierającej zmianę.
Samorząd lekarski przygotował się do stosowania tej sankcji jeszcze przed 1 maja. Uchwała NRL nr 23/26/IX z 24 kwietnia 2026 r. dodała przypadek z art. 30 ust. 4 do procedury dotyczącej rejestru lekarzy, a także zmieniła wzór rozstrzygnięcia dotyczącego skreślenia lekarza z listy członków okręgowej izby z powodu utraty PWZ i unieważnienia dokumentu PWZ.
Dla lekarza nie oznacza to jednak, że każde działanie izby jest poza kontrolą. Przeciwnie – trzeba zbadać zarówno spełnienie przesłanek materialnych, jak i sposób przeprowadzenia postępowania oraz właściwą drogę zaskarżenia.
„Utrata”, „cofnięcie”, „wygaśnięcie” i „skreślenie” – dlaczego słowa mają znaczenie?
W rozmowie lekarz może powiedzieć po prostu: „izba zabrała mi PWZ”. Procesowo to za mało.
Trzeba ustalić, czy otrzymany dokument:
- stwierdza utratę prawa wykonywania zawodu;
- cofa wcześniej przyznane uprawnienie na określonej podstawie;
- stwierdza wygaśnięcie prawa;
- skreśla lekarza z listy członków izby lub rejestru;
- unieważnia dokument PWZ;
- czy może jedynie informuje o zmianie dokonanej już w rejestrze.
Znaczenie ma również organ. Inny problem procesowy powstaje przy uchwale ORL, inny przy zarządzeniu prezesa albo przewodniczącego, a jeszcze inny wtedy, gdy lekarz dowiaduje się o zmianie statusu wyłącznie z rejestru lub systemu e-zdrowie.
Dlatego należy analizować sentencję, a nie tylko tytuł pisma. Nazwa użyta przez organ nie rozstrzyga jeszcze o charakterze prawnym działania.
Czy od uchwały ORL zawsze przysługuje odwołanie do NRL?
Nie można tego zakładać automatycznie.
Art. 57 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty przewiduje odwołanie do Naczelnej Rady Lekarskiej od uchwał okręgowych rad lekarskich w wymienionych w tym przepisie sprawach dotyczących m.in. prawa wykonywania zawodu. Jednocześnie przypadek wynikający z art. 30 ust. 4 ustawy z 15 maja 2024 r. został wprowadzony odrębnym przepisem przejściowym.
W praktyce może więc powstać spór, czy konkretna uchwała ORL mieści się w katalogu spraw objętych odwołaniem do NRL. Jeżeli NRL uzna odwołanie za niedopuszczalne, zastosowanie może znaleźć art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza niedopuszczalność odwołania w drodze ostatecznego postanowienia.
To nie oznacza końca sprawy. Takie postanowienie również podlega kontroli sądu administracyjnego. Równocześnie trzeba wtedy przeanalizować, czy i w jakim trybie należy zaskarżyć samo działanie ORL.
Właśnie dlatego w części spraw o PWZ może powstać potrzeba prowadzenia dwóch odrębnych ścieżek sądowoadministracyjnych. Ten problem omówimy osobno w kolejnym wpisie.
Jeżeli odwołanie do NRL jest dopuszczalne – co powinno zawierać?
Odwołanie nie powinno ograniczać się do zdania „nie zgadzam się z uchwałą”. W sprawie dotyczącej prawa do wykonywania zawodu stawką jest możliwość dalszej pracy, dlatego trzeba zbudować pełną argumentację faktyczną i prawną.
W zależności od sprawy warto zbadać w szczególności:
- prawidłowość ustalenia przez ORL podstawy prawnej posiadanego PWZ;
- przynależność lekarza do grupy objętej art. 30 ust. 4 ustawy z 15 maja 2024 r.;
- datę złożenia pierwotnego wniosku do Ministra Zdrowia;
- fakt i termin złożenia dokumentu B1;
- zgodność dokumentu z ministerialnym wykazem;
- prawidłowość oceny zaświadczenia o zdanym egzaminie lub certyfikatu;
- uwzględnienie wszystkich przedstawionych dokumentów;
- możliwość czynnego udziału lekarza w postępowaniu;
- prawidłowość zawiadomienia o czynnościach i możliwości wypowiedzenia się;
- podstawę, formę i uzasadnienie rozstrzygnięcia.
NSA w wyroku z 14 października 2025 r., sygn. II GSK 1395/25 – w sprawie dotyczącej zawieszenia PWZ, a więc na innym stanie faktycznym niż sprawy B1 – potwierdził znaczenie podstawowych gwarancji k.p.a. w postępowaniach przed organami samorządu lekarskiego. Sąd zaakcentował m.in. konieczność prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, oceny całego materiału i zapewnienia stronie czynnego udziału.
To ważny kierunek argumentacji także w innych sporach dotyczących PWZ: sam fakt, że organ działa w formie uchwały samorządu zawodowego, nie znosi obowiązku rzetelnego postępowania.
Terminy: kiedy trzeba działać?
Pierwszą datą, którą trzeba zabezpieczyć, jest data doręczenia rozstrzygnięcia.
Jeżeli od konkretnej uchwały przysługuje odwołanie na zasadach k.p.a., co do zasady termin na jego wniesienie wynosi 14 dni od doręczenia. Nie należy jednak mechanicznie przenosić tego terminu na każdy dokument dotyczący PWZ.
Po wyczerpaniu środków zaskarżenia zasadniczy termin na skargę wynosi 30 dni od doręczenia rozstrzygnięcia w sprawie. Od 26 czerwca 2026 r. art. 53 p.p.s.a. precyzuje również terminy dotyczące aktów i czynności, dla których ustawa nie przewiduje środka zaskarżenia.
Wniosek praktyczny jest prosty: nie czekaj na koniec terminu. W sprawach PWZ kilka dni może być potrzebnych już na samo ustalenie, jaki środek prawny jest dopuszczalny.
Czy samo odwołanie albo skarga pozwala dalej pracować?
Nie należy tego zakładać.
To jedno z najważniejszych ryzyk w sprawach o PWZ. Skarga do WSA co do zasady nie wstrzymuje automatycznie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pozwala natomiast domagać się wstrzymania wykonania, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W sprawie lekarza skutki mogą być bardzo konkretne:
- natychmiastowa utrata możliwości udzielania świadczeń;
- utrata kontraktu lub zatrudnienia;
- wykreślenie z grafików;
- utrata dyżurów i wynagrodzenia;
- problem z dostępem do systemów związanych z PWZ;
- utrata ciągłości zawodowej.
Te okoliczności trzeba opisać i – tam, gdzie to możliwe – udokumentować. Wniosek o wstrzymanie nie powinien być pustą formułą dopisaną na końcu skargi.
Osobny wpis poświęcimy temu, jak przygotować wniosek o wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia dotyczącego PWZ.
Co zrobić, jeżeli NRL stwierdzi niedopuszczalność odwołania?
Nie składać drugiego identycznego odwołania i nie czekać, aż „izba zmieni zdanie”.
Postanowienie o niedopuszczalności odwołania wydane na podstawie art. 134 k.p.a. jest ostateczne w administracyjnym toku instancji. Otwiera to drogę do jego kontroli przez wojewódzki sąd administracyjny.
Jednocześnie pojawia się drugie pytanie: co ze źródłową uchwałą ORL? Jeżeli NRL twierdzi, że administracyjny środek odwoławczy w ogóle nie przysługiwał, trzeba zbadać dopuszczalność i termin bezpośredniego zaskarżenia aktu ORL lub związanej z nim czynności.
To właśnie moment, w którym proceduralnie prosta z pozoru sprawa może rozdzielić się na dwie. Zbyt późne rozpoznanie tego problemu może stworzyć ryzyko uchybienia terminowi do zaskarżenia jednego z aktów.
Co, jeśli lekarz nie dostał uchwały, ale zniknął z rejestru albo systemu?
Brak papierowej uchwały nie oznacza, że nie ma sprawy.
Jeżeli lekarz zauważa, że jego status w Centralnym Rejestrze Lekarzy został zmieniony, nie może korzystać z funkcji powiązanych z PWZ albo pracodawca otrzymuje informację, że lekarz nie ma aktywnego prawa wykonywania zawodu, trzeba ustalić podstawę tej zmiany.
Możliwe, że doszło do czynności materialno-technicznej albo wykonania rozstrzygnięcia, którego lekarz nie otrzymał. Taki przypadek wymaga innej analizy niż klasyczna uchwała z prawidłowym pouczeniem.
W praktyce warto natychmiast:
- zrobić zrzut ekranu z rejestru wraz z datą;
- pobrać możliwie pełną informację o statusie PWZ;
- zażądać od ORL wskazania podstawy prawnej zmiany;
- zabezpieczyć korespondencję z pracodawcą i systemami e-zdrowie;
- ocenić dopuszczalność skargi na akt lub czynność z zakresu administracji publicznej.
Jakie dokumenty przygotować prawnikowi?
Do analizy utraty albo cofnięcia PWZ warto od razu zgromadzić jeden pakiet dokumentów:
- uchwałę ORL, zarządzenie, postanowienie albo inne pismo dotyczące PWZ;
- kopertę, Urzędowe Poświadczenie Odbioru, e-Doręczenie lub inny dowód daty doręczenia;
- zgodę/decyzję Ministra Zdrowia;
- pierwotny wniosek do MZ, jeżeli jest dostępny;
- dokument PWZ;
- certyfikat B1, zaświadczenie egzaminacyjne albo inny dokument językowy;
- dowód jego złożenia do ORL;
- korespondencję z izbą;
- wydruk lub zrzut aktualnego statusu w rejestrze;
- dokumenty dotyczące zatrudnienia lub kontraktu, jeżeli potrzebny będzie wniosek o wstrzymanie;
- dokumenty pozwalające wykazać wysokość utraconego wynagrodzenia, jeśli utrata PWZ już wywołała skutki finansowe.
Dobrze przygotowany komplet dokumentów pozwala od razu pracować nad właściwym środkiem prawnym, zamiast tracić pierwsze dni terminu na odtwarzanie historii sprawy.
Czy warto składać nowy dokument B1 już po wydaniu uchwały?
Takiego działania nie należy z góry odrzucać, ale jego skutek zależy od konkretnej podstawy prawnej i etapu postępowania.
Jeżeli lekarz uzyskał prawidłowy dokument B1 dopiero po 1 maja 2026 r., trzeba rozważyć jednocześnie kilka kwestii: czy dokument może mieć znaczenie w trwającym postępowaniu odwoławczym, czy uzasadnia nowy wniosek o PWZ, czy wpływa na ocenę proporcjonalności lub aktualności skutków oraz czy nie należy równocześnie zaskarżyć wcześniejszego działania organu.
Samo późniejsze uzyskanie certyfikatu nie „kasuje” automatycznie wcześniejszej uchwały. Z drugiej strony nie oznacza też, że dokument jest prawnie bez znaczenia.
Czego lekarz nie powinien robić po otrzymaniu uchwały ORL?
Najczęstsze błędy są powtarzalne:
- odkładanie pisma na kilka dni bez zanotowania terminu;
- kierowanie środka zaskarżenia do niewłaściwego organu;
- opieranie się wyłącznie na pouczeniu bez analizy podstawy prawnej;
- uznanie, że skoro NRL odrzuci odwołanie, to nie ma już drogi do WSA;
- przyjęcie, że samo wniesienie skargi automatycznie pozwala dalej pracować;
- dalsze wykonywanie świadczeń bez sprawdzenia aktualnego statusu PWZ;
- brak zabezpieczenia dowodu złożenia B1;
- składanie wielu niespójnych pism jednocześnie bez jednej strategii procesowej.
W sporze o prawo wykonywania zawodu ważniejsza od liczby pism jest prawidłowa kolejność działań.
Podsumowanie: po uchwale ORL liczą się pierwsze dni
Uchwała ORL o utracie, cofnięciu, wygaśnięciu PWZ albo skreśleniu lekarza z rejestru nie powinna być oceniana wyłącznie po jej nazwie. Najpierw trzeba ustalić charakter prawny aktu, podstawę, właściwą drogę zaskarżenia oraz termin.
W zależności od sprawy możliwe jest odwołanie do NRL, skarga do WSA, skarga na akt lub czynność materialno-techniczną oraz wniosek o wstrzymanie wykonania. Jeżeli NRL stwierdzi niedopuszczalność odwołania, trzeba równolegle ocenić zaskarżenie tego postanowienia oraz samego działania ORL.
Jeden błąd proceduralny w sprawie PWZ może kosztować więcej niż przegrany argument materialnoprawny: może zamknąć drogę do kontroli aktu, zanim sąd w ogóle zbada jego zgodność z prawem.
Potrzebujesz analizy uchwały ORL lub pomocy w zaskarżeniu?
Kancelaria Adwokacka Adw. Tomasz Piotr Chudzinski i Wspólnicy prowadzi sprawy lekarzy i lekarzy dentystów dotyczące prawa wykonywania zawodu, postępowań przed ORL i NRL oraz skarg do wojewódzkich sądów administracyjnych.
Jeżeli otrzymałeś uchwałę o utracie albo cofnięciu PWZ, postanowienie dotyczące odwołania, informację o skreśleniu z rejestru albo zauważyłeś zmianę statusu PWZ bez doręczonego rozstrzygnięcia, możesz zlecić Kancelarii analizę dokumentów, odpłatną poradę prawną oraz przygotowanie i prowadzenie odwołania, skargi do WSA lub wniosku o wstrzymanie wykonania.
Przejdź do formularza kontaktowego Kancelarii
Przy pierwszym kontakcie warto podać datę doręczenia dokumentu i wskazać, czy lekarz nadal figuruje w rejestrze jako posiadający aktywne PWZ.
FAQ
Czy od uchwały ORL o utracie PWZ zawsze przysługuje odwołanie do NRL?
Nie należy tego zakładać bez analizy podstawy prawnej. Art. 57 ustawy o zawodach lekarza wskazuje katalog spraw, w których przysługuje odwołanie do NRL. W sprawach opartych na art. 30 ust. 4 ustawy z 15 maja 2024 r. może powstać spór o dopuszczalność takiego odwołania.
Co zrobić, jeśli NRL uzna odwołanie za niedopuszczalne?
Postanowienie o niedopuszczalności odwołania jest ostateczne w administracyjnym toku instancji i może być przedmiotem skargi do WSA. Jednocześnie trzeba przeanalizować, czy osobnej skargi wymaga także źródłowe działanie ORL.
Czy skarga do WSA automatycznie wstrzymuje utratę PWZ?
Nie. Wniesienie skargi co do zasady nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W odpowiednich przypadkach należy przygotować wniosek o wstrzymanie wykonania i wykazać ryzyko znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.
Możliwość dalszej pracy po otrzymaniu uchwały – od czego zależy?
To zależy od treści i skutków konkretnego rozstrzygnięcia oraz aktualnego statusu PWZ. Nie należy przyjmować automatycznie, że samo złożenie odwołania albo skargi uprawnia do dalszego wykonywania świadczeń.
Później uzyskany certyfikat B1 – czy może pomóc?
Może mieć znaczenie, ale jego wpływ zależy od etapu sprawy i podstawy prawnej PWZ. Trzeba ocenić zarówno możliwość wykorzystania dokumentu w postępowaniu zaskarżeniowym, jak i ewentualną nową ścieżkę uzyskania uprawnienia.
